Στην περιοχή υπάρχουν ξύλινα αλλά και πέτρινα γεφύρια!
Στην καρδιά της Νότιας Πίνδου ξεπηδάει ο Αχελώος ποταμός, ο οποίος σύμφωνα με τη μυθολογία θεωρείται ο σπουδαιότερος ποτάμιος θεός. Κατά τον Στράβωνα ο ποταμός ονομαζόταν Θύας, ενώ οι ντόπιοι τον αποκαλούν Ασπρο ή Ασπροπόταμο, προφανώς από τα άσπρα χαλίκια που γεμίζουν την κοίτη του.
Αποστολή – φωτογραφίες: Ντέπυ Χιωτοπούλου (nchiotopoulou@ekdotiki.gr)
Ανοίγοντας το χάρτη κάπου στον ορεινό όγκο των Τρικάλων θα εντοπίσουμε την περιοχή του Ασπροποτάμου και τα χωριά που βρίσκονται γύρω απ' αυτόν.
Ξεκινήσαμε από Θεσσαλονίκη ακολουθώντας την Εγνατία οδό για Γρεβενά, βγήκαμε στην έξοδο για Ανήλιο και από κει ακολουθήσαμε το δρόμο για Χαλίκι. Ενα δρόμο που μέχρι πριν από τρία χρόνια ήταν χωματόδρομος, ενώ τώρα είναι ασφαλτοστρωμένος. Παρ' όλα αυτά είναι ένας δρόμος στενός, με στροφές αλλά με όμορφο φυσικό τοπίο.
Φτάνουμε στη θέση Τρία Ποτάμια, έχοντας διανύσει περίπου 3,5 ώρες (από Θεσσαλονίκη), εκεί όπου συναντιέται ο Ανω Ρους του Αχελώου και τα δυο ρέματα, το Σκληνιασιώτικο και το Κρανιώτικο.
Από τα Τρία Ποτάμια υπάρχουν τρεις διαδρομές: η μια οδηγεί προς Καλλιρρόη (5 χλμ.), Κρανιά (8 χλμ.), Δολιανά (11 χλμ.) και Στεφάνι (17 χλμ.), η άλλη πηγαίνει προς Κατάφυτο (6 χλμ.), Ανθούσα (12 χλμ.) και Χαλίκι (16 χλμ.) ενώ η τρίτη διαδρομή πηγαίνει προς Πολυθέα, Μηλιά, Αγ. Παρασκευή, Περτούλι, Ελάτη.
Στα χωριά του Ασπροποτάμου


Η Καλλιρρόη είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.040 μ. ανάμεσα στις κορυφές Ντάλια, Κρούτσια, Πάπλου και Μπουρντένι. Οι περίπου διακόσιοι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται κυρίως με την υλοτομία και την κτηνοτροφία. Κατά τους χειμερινούς μήνες όμως το χωριό –όπως και τα υπόλοιπα της περιοχής- ερημώνει και ξαναζωντανεύει από την άνοιξη και μετά.
Κοντά στην Καλλιρρόη, και συγκεκριμένα στην τοποθεσία Κουκουφλί, βρίσκεται ο πεστροφογεννητικός σταθμός, ο οποίος εδώ και πενήντα χρόνια παράγει γόνο τον οποίο ρίχνουν στο ποτάμι για εμπλουτισμό. Υπάρχουν 400 μάνες (ή γεννήτορες) που παράγουν γύρω στους 100.000 γόνους πέστροφας ετησίως.
Συνεχίζουμε τη διαδρομή μας για τα Δολιανά και συγκεκριμένα για τη μονή Τιμίου Σταυρού, μνημείο σπάνιας αρχιτεκτονικής αξίας, που ξεχωρίζει με τους 13 τρούλους του.
Τα στοιχεία που αφορούν την ιστορία του ναού είναι ελάχιστα και αυτά που υπάρχουν στοιχειοθετούν την ιστορία του μνημείου από το 19ο αι. και μετά. Πρώτη γραπτή αναφορά στο μνημείο γίνεται σε δύο έγγραφα, του 1839 (Φιρμάνι) και του 1841 (Απανταχούσα), που αφορούν την ανακαίνιση και ανοικοδόμηση του ναού.
Η κατασκευή του ναού χρονολογείται στα 1770, επισκευάστηκε μεταξύ 1840 - 1848 και γνώρισε δεύτερη επισκευή το 1900. Το 1943 υπέστη καταστροφές από τους Γερμανούς κατακτητές, ενώ σήμερα αποτελεί μετόχι της ιεράς μονής Αγ. Στεφάνου Μετεώρων. Στις μέρες μας γίνονται εργασίες στερέωσης, ενώ επεμβάσεις έχουν γίνει και στο εσωτερικό του.
Στην Κρανιά
Η Κρανιά είναι το μεγαλύτερο χωριό του Ασπροποτάμου και κατά το παρελθόν υπήρξε σπουδαίο κέντρο παραγωγής και εμπορίας μάλλινων υφασμάτων, τα οποία έμειναν ονομαστά ως «σκουτιά κρανιώτικα».
Η περιοχή της Κρανιάς και γενικότερα της Πίνδου, από τον Ασπροπόταμο ώς την Σαμαρίνα και από το Μέτσοβο ώς τα Τρίκαλα, είναι περιοχή Κουτσοβλάχικων χωριών, όπου οι γηραιότεροι κάτοικοι μιλούν ακόμη τη βλάχικη γλώσσα.
Στην Κρανιά θα περάσουμε από την εκκλησία της Αγ. Παρασκευής η οποία χτίστηκε το 1885 και το καμπαναριό της στις 15 Ιουλίου του 1869. Στο προαύλιό της βρίσκεται η προτομή του Κοσμά του Αιτωλού (1714 – 1779), ο οποίος δίδαξε στο σχολείο (λειτούργησε μέχρι το 1937) που είναι ακριβώς δίπλα. Εκεί στεγάζεται και το λαογραφικό μουσείο, όπου θα δούμε καθημερινά αντικείμενα των κατοίκων της περιοχής, παλιές φωτογραφίες από τα πανηγύρια, παραδοσιακές ενδυμασίες, βιβλία, έναν αργαλειό, μια σαρμανίτσα (κούνια για μωρό), ένα νυφικό κρεβάτι κ.ά.
Απέναντι από την Αγ. Παρασκευή είναι η συνοικία του Αγ. Δημητρίου με την ομώνυμη εκκλησία.
Το ορεινότερο χωριό είναι το Στεφάνι σε υψόμετρο 1.480 μ., το οποίο και περιστοιχίζουν πυκνά δάση από έλατα και οξιές.
Κατάφυτο – Ανθούσα - Χαλίκι
Εχοντας ως αφετηρία μας τη θέση Τρία Ποτάμια, ακολουθούμε τη διαδρομή προς Κατάφυτο (6 χλμ.), Ανθούσα (12 χλμ.) και Χαλίκι (16 χλμ.). Το Κατάφυτο, χτισμένο στα 1.000μ. το διασχίζει ο χείμαρρος Ποττόκος, παραπόταμος του Αχελώου, ενώ αξιόλογη είναι η τρίκλιτη βασιλική του Αγ. Νικολάου, κτίσμα του 1763. Στο Κατάφυτο το χειμώνα ζουν 7-8 κάτοικοι, ενώ το καλοκαίρι υπολογίζονται κοντά στους 500.
Η Ανθούσα, της οποίας η παλιά ονομασία ήταν Λεπενίτσα, είναι χτισμένη στις πλαγιές του Κέδρου, ενώ στην είσοδό της συναντούμε πέτρινο γεφύρι. Στην πλατεία της Ανθούσας βρίσκεται η εκκλησία των Αγ. Πάντων, η βρύση από το 1921 και το καφενείο, ενώ, μεταξύ άλλων, ξεχωρίζουν τα πέτρινα αρχοντικά του Παπαστεργίου (1877) και του Σίμου (19ος αιώνας).
Κατά την παράδοση, στην Ανθούσα άκμαζε η τέχνη της χρυσοχοΐας αλλά και η κτηνοτροφία. Το ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας στη συμβολή των παραποτάμων του Αχελώου, Χαλικιώτικου και Λεπενιτσιώτικου, ονομάστηκε Παναγία η Γαλακτοτροφούσα επειδή στην περιοχή του μοναστηριού συναντιόνταν οι κτηνοτρόφοι των Τζουμέρκων και του Λάκμου κάθε άνοιξη και φθινόπωρο, είτε για να ανάψουν ένα κερί στην Παναγία, την προστάτιδά τους, είτε για να συνενώσουν τα κοπάδια τους στη δύσκολη πορεία στα βουνά. Στην Ανθούσα βρίσκεται και το γεφύρι του Μίχου, που κάποτε ένωνε τη Θεσσαλία με την Ηπειρο και συγκεκριμένα με τους Καλαρρύτες.
Το δε Χαλίκι (παλιά ονομαζόταν Χαλκίς) είναι το βορειότερο χωριό της περιοχής του Ασπροποτάμου και το δυτικότερο του νομού Τρικάλων και είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.150 μ. ατενίζοντας το όρος Λάκμος, η κορυφή του οποίου είναι γνωστή ως Περιστέρι.
Στα αξιοθέατα του χωριού συμπεριλαμβάνονται το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα (1783), του Προφήτη Ηλία και στην πλατεία η εκκλησία της Αγ. Παρασκευής (1725). Κοντά στο Χαλίκι και η τοποθεσία Ρόνα, απ' την οποία πηγάζει ο Αχελώος ποταμός, καθώς και η δρακολίμνη Βερλίγκα – η τρίτη της Πίνδου.
Επιστρέφουμε στον ξενώνα μας, εκεί όπου θα διανυκτερεύσουμε, θα ακούσουμε τους ήχους της φύσης, της βροχής που σε πολύ λίγο θα το «γυρίσει» σε καταιγίδα, θα γευτούμε τοπικές παραδοσιακές γεύσεις και θα απολαύσουμε ντόπιο τσίπουρο και κόκκινο κρασάκι. Την επομένη, με γεμάτες τις μπαταρίες μας, θα πάρουμε το δρόμο της επιστροφής, ακολουθώντας το δρόμο για Καλαμπάκα, διαδρομή γλυκιά, όμορφη και απολαυστική!
Info
- Απόσταση: Από Θεσσαλονίκη θα διανύσουμε περίπου 250 – 270 χλμ. ακολουθώντας την Εγνατία οδό για Γρεβενά, έξοδος στο ύψος της Παναγίας και στη συνέχεια για Καλαμπάκα. Στο ύψος της Μουργκάνης στρίβουμε για Καστανιά και στη συνέχεια για Ασπροπόταμο. Αλλες διαδρομές είναι, Εγνατία οδός, έξοδος στο Ανήλιο και στη συνέχεια για Χαλίκι, ή εθνική οδός για Αθήνα, έξοδος για Τρίκαλα, Πύλη, Ελάτη, Περτούλι ή μέσω Καλαμπάκας.
- Διαμονή: «Πύργος Μαντάνια» στην περιοχή Τρία Ποτάμια κοντά στην Καλλιρρόη, συγκρότημα παραδοσιακών κτισμάτων κατασκευασμένο με λαξευτή πέτρα και ξύλο. Λειτουργεί εδώ και μια δεκαετία, διαθέτει 29 δωμάτια (με ή χωρίς τζάκι) με διαφορετική διακόσμηση και όλες τις ανέσεις. Στο ξενοδοχείο λειτουργεί εστιατόριο, καφέ - μπαρ, παιδότοπος, κελάρι, μαγαζάκι με παραδοσιακά προϊόντα, υπάρχει τραπέζι μπιλιάρδου, εξωτερική πισίνα, χώρος barbeque, αίθουσα συνεδρίων, spa. Μάλιστα, εδώ και ένα μήνα το management του ξενοδοχείου έχει αναλάβει ο όμιλος Domotel, αλυσίδα boutique ξενοδοχείων (τηλ. 24320/ 87.351, www.mantania.gr). Μια δεύτερη επιλογή για διαμονή είναι το ξενοδοχείο «Αχελωΐδες» στην Καλλιρρόη, με δίκλινα και σουίτες, εστιατόριο, καφέ - μπαρ (τηλ. 24320/ 87.763).
- Στην περιοχή υπάρχει η δυνατότητα για υπαίθριες δραστηριότητες όπως ράφτινγκ και κανό στον Ασπροπόταμο, ποδήλατο βουνού, πεζοπορίες, συλλογή μανιταριών και τρούφας κ.ά.
Tip
- Στην περιοχή δεν υπάρχει βενζινάδικο, οπότε φροντίστε να έχετε γεμάτο το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου σας. Το κοντινότερο είναι στο Χάνι Μουργκάνη (53 χλμ. από Τρία Ποτάμια) στη διαδρομή προς Καλαμπάκα ή στην Ελάτη (50 χλμ. από Τρία Ποτάμια) στη διαδρομή προς Πύλη, Τρίκαλα ή στο Μέτσοβο (45 χλμ.).